๑۩۞۩๑ 8xPrO ๑۩۞۩๑

(♥)Giải Trí Theo Sở Thích <>~<>~<> Kích Chuột Bằng Đam Mê(♥)
 
PortalliPortalli  Trang ChínhTrang Chính  Trợ giúpTrợ giúp  Chát chítChát chít  GalleryGallery  Tìm kiếmTìm kiếm  CalendarCalendar  Đăng kýĐăng ký  Thành viênThành viên  NhómNhóm  Đăng NhậpĐăng Nhập  

Share | 
 

 Nhận diện khái niệm phim truyện -Tìm hiểu nghệ

Go down 
Tác giảThông điệp
Lạc lối
๑۩۞۩๑Sáng lập viên๑۩۞۩๑
๑۩۞۩๑Sáng lập viên๑۩۞۩๑
avatar

Nam
Tổng số bài gửi : 543
Age : 29
♥Tên thân mật♥ : huy
♥Nick chát♥ : huykotinhyeu88
♥Tỉnh-Thành phố♥ : Ko nhà
Registration date : 26/07/2007

Ảnh cá nhân
Thành viên: 100000

Bài gửiTiêu đề: Nhận diện khái niệm phim truyện -Tìm hiểu nghệ   Sat Aug 18, 2007 10:05 pm

Phim truyện - một thuật ngữ tưởng chừng như dễ hiểu, hiển nhiên về ngữ
nghĩa, song nếu xét cho kỹ ở góc độ học thuật, hẳn có nhiều gợi mở
những thức nhận bổ ích.

Trước hết chúng ta thử tìm về ngọn nguồn của khái niệm này.

Phim truyện - theo như cách gọi trong điện ảnh hiện nay là khái niệm được ghép bởi hai từ Phim và Truyện.

Từ Phim: chỉ điện ảnh-loại hình nghệ thuật thứ 7-mang ý nghĩa cụ thể cũng tựa như tên gọi của một vật thể bất kỳ nào đó.

Từ Truyện với ý nghĩa trừu tượng, khái quát vốn có nguồn gốc văn học, dùng để nói về những sáng tác (viết hoặc truyền miệng) ít nhiều được hư cấu thành một câu chuyện có đầu có cuối.

Như vậy ở nước ta hai chữ Phim và Truyện với ý nghĩa hoàn toàn khác nhau được ghép vào nhau nhằm nêu tên loại hình phim có hư cấu, có các diễn viên diễn xuất nhằm phân biệt với loại hình phim tài liệu hoặc hoạt
hình.

Thật khó mà biết được chính xác, ở Việt Nam khi nào thuật ngữ Phim truyện được sử dụng. Qua một số tư liệu là các bài báo cũ (1) có thể nói một cách gần đúng rằng trước năm 1945 người Việt Nam đi xem phim thường gọi là đi xem chớp bóng hoặc chiếu bóng. Phim truyện có khi được gọi là phim có đóng trò hoặc vở phim, kịch bản được gọi là truyện phim, biên kịch được gọi là người viết truyện phim, đạo diễn được gọi là nhà dàn cảnh, diễn viên cũng được gọi là minh tinh hay tài tử... Những danh từ thường được gọi nói trên thường ít nhiều cho chúng ta thấy rằng trong mỗi thời kỳ cách định danh một sự vật có khác nhau và những khác nhau ấy ít nhiều có phản ánh và ảnh hưởng đến sự phát triển của một chuyên ngành.

Đối với khái niệm Phim truyện nước ta (dù được du nhập từ Âu-Mỹ), có lẽ nó được dựng phổ biến vào thời kỳ muộn từ sau những năm 1940 trở đi. Trước đó, người Việt Nam cũng đã làm một số phim truyện như Trận phong ba, Cánh đồng ma, Một chiều trên sông Cửu Long... song hầu như không gây được tiếng vang trong thưởng thức và không tạo ra được phong trào làm phim truyện.

Những năm 50 thế kỷ XX trong vùng tạm chiếm ở cả hai miền có một số nghệ sĩ tự bỏ vốn hoặc được các chủ hãng mời làm phim truyện như gia đình nghệ sĩ Kim Chung, nghệ sĩ Phan Toại, Hãng phim Alpha ở Sài Gòn... Họ đã có một số thành công nhỏ trong việc tạo ra những bộ phim truyện đích thực, hoàn toàn do người Việt Nam sản xuất như những phim Kiếp hoa, Bến cũ...

Trong thời gian từ 1947 ở các chiến khu, điện ảnh cách mạng ra đời và chủ yếu làm phim tài liệu.

Đến năm 1959 bộ phim truyện đầu tiên của điện ảnh chế độ mới là Chung một dòng sông ra đời. Cùng năm, trường điện ảnh Việt Nam được thành lập và chiêu sinh khóa đạo diễn, diễn viên cho phim truyện đầu tiên. Cũng từ cuối những năm 50 đầu những năm 60 thế kỷ XX trở đi phim truyện của các nước XHCN cũ được chiếu nhiều trên màn ảnh miền Bắc. Những sự kiện kể trên có thể cho chúng ta thấy dần dần khái niệm phim truyện đó đi vào ngôn từ và văn bản chính thức của điện ảnh Việt Nam. Từ đầu những năm 60 thế kỷ XX trở đi khái niệm này trở nên phổ biến cả trong thưởng thức, báo chí, phê bình cũng như sản xuất phim.

Tuy nhiên, dù được sử dụng sớm hay muộn, khái niệm Phim truyện chỉ là danh từ được Việt Nam hóa của một số loại hình phim trên thế giới mà chúng ta cũng nên tìm hiểu nguồn gốc của nó.

Trong điện ảnh Âu-Mỹ, phim truyện có ba cách gọi theo ngữ nghĩa tiếng Anh:

- Feature Film: Chỉ loại phim dài giữ tiết mục chính yếu trong chương trình chiếu phim.

- Fiction Film: Chỉ loại phim tưởng tượng, hư cấu nghệ thuật.

- Story Film: Phim truyện.

Trong ba khái niệm trên, thuật ngữ Fiction Film thường được dựng phổ biến hơn vì nó chỉ là thực chất nghĩa đen của khái niệm. Thuật ngữ Feature Film
cũng chứa đựng cả loại phim tài liệu dài, thuật ngữ Story Film ít được dùng hơn.

Chúng ta có một đối chiếu:

Theo ngữ nghĩa tiếng Pháp:

Feature Film - tương đương với: Film de Long Mộttrage (phim dài).

Story Film và Fiction Film - tương đương với Film de Fiction (phim hư cấu).

Một vài đối sánh ngắn ở trên cũng đủ để chúng ta nói rằng khái niệm Phim
truyện ở nước ta cũng đã nêu lên được khá đầy đủ thực chất ngữ nghĩa
ngắn gọn của loại phim có tưởng tượng, hư cấu, có tính chất kể chuyện.
Tuy nhiên chúng ta cũng thấy được, từ Truyện dù bao hàm gần đủ ngữ
nghĩa khái niệm vẫn chưa bao quát hết đặc điểm của loại phim này - đó
là tính chất hư cấu, tưởng tượng vốn mang nghĩa rộng hơn tính chất kể
chuyện. Như vậy thực chất phim truyện là loại phim chứa đựng đặc trưng
kể chuyện (vốn có cả những chuyện có thật, khụng hư cấu) và đặc trưng
gợi tả bằng hư cấu tưởng tượng. Chẳng hạn đó là loại phim truyện giàu
chất thơ – ít tính truyện nhưng vẫn là phim truyện, hoặc loại phim
triết lý hay luận đề... phim siêu thực giàu sự gợi tả hơn là tính chất
dựa vào việc kể lại tuần tự tình tiết truyện.

Quan sát điện ảnh thế giới, dự chỉ ở mức sơ lược, chúng ta cũng có thể thấy khá rỏ từ khi ra đời tới nay, phim truyện luôn luôn chủ yếu đi theo hai
tính chất nói trên. Nói gộp lại, có thể cho rằng: Phim truyện là loại hình sáng tác dùng hình thức kể chuyện, gợi tả bằng hư cấu tưởng tượng qua phương tiện truyền tải là ngôn ngữ điện ảnh tổng hợp.

Nắm vững 2 tính chất đặc trưng nêu trên, người thưởng thức cũng như người làm phim có thể hiểu sâu hơn bộ phim mà mình sắp xem hoặc sắp làm. Bộ phim ấy có thể thuộc loại nào: Loại thuần tuý kể chuyện (chuyện thật
hoặc chuyện hư cấu) hay loại gợi tả, hoặc vừa kể chuyện vừa gợi tả. Nếu
là loại kể chuyện, đương nhiên nó sẽ có cốt truyện rõ ràng, nó khai
thác sâu vào tình tiết truyện theo kết cấu nhân - quả là chính để đưa
tới khán giả một câu chuyện có đầu có cuối. Nếu là loại gợi tả, phim sẽ
chủ yếu dùng ngôn ngữ điện ảnh để tạo nên những khoảnh khắc, những ấn
tượng đặc biệt được sắp đặt với các thủ pháp nghệ thuật hoặc kỹ xảo
theo định hướng tư tưởng hay cảm xúc nào đó (có cốt truyện hết sức đơn
giản hoặc phi truyền thống). Nếu phim là sự kết hợp cả hai tính chất
thì nó sẽ cho thấy yếu tố truyện kết hợp cùng với cả yếu tố gợi tả.

Những phân định ở trên có tính tương đối. Tuy rằng trước đây (và trong một số dòng phim hành động Mỹ hoặc Hồng Công... hiện nay) xu hướng kể truyện vẫn chiếm ưu thế hơn. Gần đây xu hướng kết hợp 2 tính chất kể chuyện và gợi tả đó hình thành đường nét nổi bật rất thành công ở một số nghệ sĩ hoặc một số tác phẩm như trong các phim: Cao lương đỏ, Đốn lồng treo cao của Trương Nghệ Mưu (Thu Cúc đi kiện của Trương Nghệ Mưu lại là phim kể chuyện), Ba mùa của Tony Bùi, Bản danh sách của Schindler của
S.Spielberg, Cuộc đời tươi đẹp của Bellini, Dương cầm của J.Campion...
Thực chất đây là xu hướng đã từng thành công ở một số đạo diễn kinh
điển tuy chưa đạt đến độ hoàn chỉnh như: L.Bunuel, I.Bergman,
A.Tarcụvski, A.Kurosawa... (ngoại trừ Chiến hạm Pachômkin của
S.Eisenstein).

_________________
Về Đầu Trang Go down
Xem lý lịch thành viên http://8xpro.forumvi.net
Lạc lối
๑۩۞۩๑Sáng lập viên๑۩۞۩๑
๑۩۞۩๑Sáng lập viên๑۩۞۩๑
avatar

Nam
Tổng số bài gửi : 543
Age : 29
♥Tên thân mật♥ : huy
♥Nick chát♥ : huykotinhyeu88
♥Tỉnh-Thành phố♥ : Ko nhà
Registration date : 26/07/2007

Ảnh cá nhân
Thành viên: 100000

Bài gửiTiêu đề: Re: Nhận diện khái niệm phim truyện -Tìm hiểu nghệ   Sat Aug 18, 2007 10:05 pm

Về xu hướng gợi tả: Có thể thấy xu hướng này từng làm nên những trào lưu
lớn như Chủ nghĩa siêu thực trong điện ảnh Tây Âu những năm 1920-1930
(đặc biệt là Pháp), Chủ nghĩa biểu hiện Đức (những năm 1920) hoặc một
số phim thuộc dòng phim Hậu hiện đại với tính chất tác giả tự biểu hiện
những năm 1950, 1960, 1970... Ngày nay, xu hướng này chỉ tồn tại lẻ tẻ
trong một số phim, một số sáng tác (như phim Mùi đu đủ xanh của Trần
Anh Hùng) có lẽ bởi nó là loại phim trừu tượng ít tính đại chúng, nó
mang tính thực nghiệm, tìm tòi mỹ học hơn là dòng điện ảnh thị trường
và phổ thông vốn thống trị màn bạc.

Tuy có những phân định tương đối về những tính chất đặc trưng nói trên
nhưng với phim truyện núi chung, cái đích mà nó từ xưa tới nay luôn
vươn tới vẫn là chân, thiện, mỹ, vẫn là đảm trách các chức năng: phản
ánh hiện thực, bồi đắp tư tưởng - tình cảm, thẩm mỹ và giải trí... cho
quần chúng. Vì vậy dù là làm phim theo xu hướng nào thì phim truyện vẫn
phải đạt tới các tiêu chí và chức năng nói trên. Một bộ phim truyện
được gọi là hay vẫn phải là hấp dẫn (thu hút người xem) và đẹp, mới mẻ
(cả về nội dung và hình thức, theo nghĩa mỹ học của 2 từ này). Mặt khác
phim phải đảm bảo chất lượng, kỹ thuật của công nghệ sản xuất. Đó vẫn
luôn là những tiêu chí khó khăn của sáng tác phim truyện nói riêng và
điện ảnh nói chung từ ngày điện ảnh ra đời đến nay.

Đối với phim truyện, còn 2 thuộc tính khác đáng chú ý - phần lớn do thời
đại và khán giả đòi hỏi nó làm tròn đó là tính tư tưởng và tính giải
trí. Cả hai thuộc tính này của phim truyện đều nhằm tới khán giả (chứ
không phải bản thân người làm phim, mặc dù họ là người tạo ra chúng).
Nhìn lại lịch sử điện ảnh thế giới trên nét lớn chúng ta đều thấy 2
thuộc tính trên chi phối khá mạnh mẽ đến sự phát triển và thăng trầm
của phim truyện. Ngay từ khi điện ảnh mới ra đời nó đó được các nhà
kinh doanh coi là phương tiện hữu hiệu để “mua vui” cho khán giả. Có
lúc điện ảnh cũng được gọi là “trò vui chợ phiên”. Dần dần các trò vui
đú chuyển vào rạp lớn giúp người ta có những phút được cười được khóc,
được chiêm ngưỡng chuyện lạ đó đây, chuyện thật, chuyện viễn tưởng hay
mộng mơ, thậm chí được quên đi cuộc đời thực vốn còn nhiều ưu phiền khổ
sở...

Chỉ
từ khoảng trước đến sau chiến tranh thế giới thứ nhất, phim truyện nói
riêng và điện ảnh nói chung mới thực sự trở nên như một công cụ tư
tưởng (bên cạnh việc mua vui giải trí) để truyền bá các vấn đề xã hội –
nhân sinh - thời đại.

Thời kỳ đó đã xuất hiện các bộ phim dài
đề cập nghiêm túc đến các vấn đề của con người như Sự ra đời của một
quốc gia (1914), Không dung thứ (1916 - đạo diễn Mỹ D.W.Griffith),
Ingeborg Holin (1913 - đạo diễn Thuỵ Điển V.Sjostrom);Những người khốn
khổ, Cạm bẫy, Germinal (1913-1914, đạo diễn Pháp Capelani)... Những
phim như vậy đều đào sâu vào thế giới hiện thực để truyền đạt một cách
nghệ thuật những điều quan thiết đến xã hội và thời đại như vấn đề
chiến tranh và hoà bình, ách áp bức bất công,
nạn nghèo khổ,... tràn đầy chủ nghĩa nhân đạo cao cả. Cùng với thời
gian, phim truyện ngày càng mạnh mẽ hơn trong việc biểu đạt những tư
tưởng
tình cảm khác nhau của những đất nước, hoàn cảnh xã hội khác nhau nhưng
đều có điểm chung là hướng về chủ nghĩa hiện thực, chủ nghĩa nhân văn
và những giá trị tiến bộ. Mặc dù vậy, đôi lúc phim truyện ở nước
này nước khác, ở dòng phim hoặc ở tác giả này kia đã có những chệch
choạc, thậm chí lầm lẫn trong vấn đề biểu đạt tư tưởng - đặc biệt là
dòng phim phục vụ các chế độ phát xít Đức, ý, Nhật trước đây hoặc tuyên
truyền cho bộ máy độc tài chuyên chế ở một số nước mấy chục năm qua.

Điều đó cũng không có gì lạ bởi điện ảnh là công cụ khá hữu hiệu cho việc
truyền thông (đặc biệt là vào thời kỳ mà truyền hình chưa ra đời hoặc
chưa phát triển). Sự tiến bộ của điện ảnh cần phải đi liền với sự tiến
bộ về tư tưởng tinh thần mà nó biểu đạt. Vì vậy nó không được lãng quên
hoặc làm chệch lạc đặc tính diễn đạt tư tưởng bên cạnh đặc tính là
phương tiện giải trí của đông đảo quần chúng. Nó không chỉ là kể chuyện
“mua vui” mà còn là kể chuyện nhằm thức tỉnh và cảnh báo - dưới mỗi
chuyện mà nó kể tả phải là niềm vui, nỗi buồn, lương tâm và linh hồn
sống của nhân loại.

Mỗi tư tưởng mà phim truyện biểu đạt phải là sự lay động bằng các hình
tượng
nghệ thuật nghe nhìn có sức truyền cảm mạnh mẽ. Tư tưởng mà phim truyện
truyền tải không phải là bản thông điệp - thông tin thuần tuý
như của các loại hình truyền thông mà phải là “hồn tư tưởng”, là chất
gây men say lòng khán giả. Nói cách khác nó phải là tư tưởng của hình
tượng và cảm xúc, từ hình tượng và cảm xúc mà toát lên, tự nhiên như
hương hoa đất trời. Nó phải là loại tư tưởng đặc biệt theo nghĩa rộng
thuộc thế giới tâm hồn trí tuệ, tình cảm của con người. Chính vì vậy,
đối với phim truyện, đặc tính thẩm mỹ nghe - nhìn được tập trung ở mức
cao nhất so với nhiều loại hình nghe - nhìn khác. Chẳng thế mà người ta
thường nói: đi xem phim không phải để nghe thuyết giảng hoặc tìm tin
tức, đi xem phim là một thú vui thanh tao để được chìm trong những câu
chuyện, những số phận, những cuộc đời, những hình ảnh và âm thanh đẹp
đẽ lay động tâm can; và khi ra về có một cái gì đó hay và đẹp lắng đọng
lại. Cái gì đó - có thể không cụ thể - chính là tư tưởng - theo nghĩa
rộng của từ này - chứ không hẳn là một chủ đề, một ý nghĩa vắn tắt nào
đó.

Những bộ phim lớn, những nghệ sĩ điện ảnh lớn thường đưa tới cho khán giả
những cảm xúc lớn, những ấn tượng lạ thường, những điều đáng nhớ. Làm
được điều đó, phim truyện mới thật sự thực hiện đúng chức năng của nó,
nhất là trong thời đại bùng nổ thông tin ngày nay. Ngày nay, nếu muốn
tìm kiếm tư tưởng ở dạng thông tin, ở những kiến giải trọn vẹn sâu sắc,
lôgich thuần lý thì khán giả dễ dàng có được chúng qua sách, báo, ti
vi, radio, Internet. Vài suy nghĩ mở rộng ở trên cũng là để nhận diện
rõ hơn tính chất đặc trưng của điện ảnh trong bối cảnh toàn cầu hoá và
nở rộ bừng phát của tất cả các loại hình văn hoá phục vụ đại chúng ngày
nay. Trong hoàn cảnh đó, để giữ được vai trò của mình, phim truyện hẳn
phải khai thác tối đa cái sức mạnh thẩm mỹ (mà tính chất kể, tả bằng
ngôn ngữ điện ảnh tổng hợp là hạt nhân), qua đó chinh phục trái tim và
khối óc của quảng đại khán giả.

Hai tính chất: truyền đạt tư tưởng và giải trí của phim truyện vốn tồn tại
hơn trăm năm qua trong lĩnh vực điện ảnh nói chung và phim truyện nói
riêng, cho đến nay vẫn vừa song hành thúc đẩy vừa ảnh hưởng lẫn nhau.
Thậm chí đã và đang có hẳn những dòng phim chuyên phục vụ giải trí (như
phim hành động Mỹ hoặc Hồng Cụng...) và những dòng, những tác giả
chuyên loại phim tư tưởng. Đối với điện ảnh nước ta, do đặc điểm lịch
sử của đất nước mấy chục năm qua, điện ảnh vốn là phương tiện tham gia
vào công cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc và xây dựng xã hội mới,
cho nên có thể nói đó là một nền điện ảnh tư tưởng cách mạng.

Ngày nay trong thời kỳ đổi mới hội nhập, điện ảnh nước ta một mặt vẫn có
chức năng tuyên truyền, nâng cao dân trí, giáo dục văn hoá tư tưởng
theo đường lối của Đảng, mặt khác đã mở rộng sang các chức năng khác
như giải trí, thẩm mỹ. Dù có những đặc điểm mới và đòi hỏi mới của thời
đại, nhưng những người làm phim nếu bám sát các tính chất đặc trưng của
điện ảnh nói chung và phim truyện nói riêng vẫn hoàn toàn có thể sáng
tạo ra những bộ phim hay - đẹp in dấu ấn thời đại như trong quá khứ
chiến tranh cách mạng đó từng có . Mặt khác sự thuận lợi của thời kỳ
mới hoàn toàn là cơ hội cho những nhà sáng tác mở rộng diện đề tài, vấn
đề, mở rộng phương tiện biểu đạt của ngôn ngữ thẩm mỹ nghe - nhìn cùng
với kỹ thuật mới để sản sinh ra những bộ phim đáp ứng yêu cầu mới của
khán giả trong nước và cả nước ngoài. Điều đáng mừng là trong hơn 15
năm đổi mới vừa qua, chúng ta đã có một số phim như vậy.


Trên
đây là mấy đường nét chính của hình hài phim truyện. Những mục sau sẽ
phần nào tiếp tục đề cập đến những yếu tố quan thiết trong bản chất của
phim truyện...

_________________
Về Đầu Trang Go down
Xem lý lịch thành viên http://8xpro.forumvi.net
 
Nhận diện khái niệm phim truyện -Tìm hiểu nghệ
Về Đầu Trang 
Trang 1 trong tổng số 1 trang
 Similar topics
-
» [Tin công nghệ] Công nghệ mới làm giảm tiêu thụ nhiên liệu cho đội tàu biển
» Phim mới của Chung Tử Đơn cực hay_Legend Of The Fist: The Return Of Chen Zhen 2010-Huyền Thoại Trần Chân
» Từ con diều giấy đến chiếc máy vi tính
» GIỖ TỔ HÙNG VƯƠNG
» Nghệ thuật 'dập lửa'

Permissions in this forum:Bạn không có quyền trả lời bài viết
๑۩۞۩๑ 8xPrO ๑۩۞۩๑ :: ۩۞۩Văn hoá đọc۩۞۩ :: ♥Văn học & Nghệ thuật♥-
Chuyển đến